Saturday, April 13, 2013
Tuesday, March 19, 2013
Chhatree
ਛਤ੍ਰੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਚ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਚ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬਰਦਾਰ ਹੈ । ਜੋ ਅਬਿਨਾਸੀ ਰਾਜ (ਛਤ੍ਰਪਤਿ ਪਾਸਾ) ਵੱਲ ਜਾਵੇ । ਕਾਲ ਪੁਰਖ ਕੀ ਫੋਜ਼ ਸਭ ਛਤ੍ਰੀ ਨੇ, ਜੋ ਫੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਉਹ ਛਤ੍ਰੀ ਹੈ । ਪੰਡਿਤ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਛਤ੍ਰੀ ਨਹੀ ਹੈ । ਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛਤ੍ਰੀ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀ ਸੀ ਹੋਣਾ ।
ਛਛਾ ਇਹੈ ਛਤ੍ਰਪਤਿ ਪਾਸਾ ॥
ਛਕਿ ਕਿ ਨ ਰਹਹੁ ਛਾਡਿ ਕਿ ਨ ਆਸਾ ॥
ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ (ਭ. ਕਬੀਰ) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਅੰਗ ੩੪੦
ਛਤ੍ਰੀ ਕੋ ਪੂਤ ਹੋ ਬਾਮ੍ਹਨ ਕੋ ਨਹਿ ਕੈ ਤਪੁ ਆਵਤ ਹੈ ਜੁ ਕਰੋ ॥
੨੪ ਅਵਤਾਰ ਕ੍ਰਿਸਨ - ੨੪੮੯ - ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
Saturday, March 9, 2013
Aadhi Biaadhi Upaadhi
ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ :
"ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਰਸ ਕਬਹੁ ਨ ਤੂਟੈ ਤਾਪ ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਧਨੀ ਨਹ ਬੂਝੈ ਪਰਤਾਪ ॥ ਗਉੜੀ ਥਿਤੀ ਮ: ੫ {ਪੰਨਾ 297}"
ਦੇਖੋ ! 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਦੇ ਨਾਲ ਰਸ ਆ ਗਿਆ, ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਹਿਸਾਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਰਸ ਹਨ । ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਸ ਹਨ ਏਹੇ । ਦੇਖੋ ! ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਵੀ ਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਸ ਹੋਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਸ ਹੋਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਕਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਦਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਚਲੋ ਜੁੱਤੀ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਵਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਸਾਇਕਲ ਜਾਂ ਮੋਟਰ-ਸਾਇਕਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਿਲ ਗਿਆ ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਮੋਟਰ-ਸਾਇਕਲ 'ਤੇ ਧੁੱਪ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਜੋ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸਨੂੰ 'ਉਪਾਧਿ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਜੋ ਵਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਚੀਜ਼, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੈ ਇਹੇ 'ਗਾਹਾਂ ਤੋਂ 'ਗਾਹਾਂ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਧੀ ਉਹਨੂੰ ਡਾਂਟਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚਾ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਰਤ ਸੁੱਝਦੀ ਹੈ 'idle brain is devil's workshop (ਵਿਹਲਾ ਦਿਮਾਗ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਘਰ)' ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਵਿਹਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੀ ਰਹੇ "ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਿਮਰਹੁ ਗੋਬਿੰਦ ॥ {ਪੰਨਾ 295}" ਜੇ ਵਿਹਲਾ ਰਹੂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹਨੂੰ ਏਹੀ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਦੇ ਕੋਠੀ ਆ, ਆਪਣੀ ਵੀ ਐਹੋ-ਜਿਹੀ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਈਏ ਹੁਣ ਪੈਸੇ ਬਥੇਰੇ ਆ ਗਏ, ਇਹ 'ਉਪਾਧੀ' ਹੈ । ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਉਪਾਧੀ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਉਹਦੇ ਨਾਲ 'ਤਾਪ' ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਚਿੰਤਾ' ਪੈਦਾ ਹੋਊਗੀ । ਜੇ ਕਾਰ ਲਉਂਗੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਖਰਚਾ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਫਿਰ, ਉਹ ਖਰਚਾ ਹੀ 'ਚਿੰਤਾ' ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਰਸ 'ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਤਾਪ' ਦਾ ਘਰ ਹਨ । 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ' ਤਾਂ ਕੁਛ ਲੋੜਾਂ ਹਨ ਸਾਨੂੰ । ਦੇਖੋ ! ਇੱਕ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਲੋੜ ਤਾਂ 'ਆਧਿ' ਹੈ । ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ 'ਆਧਿ' ਹੈ, ਉਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਸਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜੋ ਅਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਧਾ ਲਈ, ਉਹ 'ਬਿਆਧਿ' ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਦਾਣੇ ਚੱਕਦੇ ਹਨ, ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ 'ਆਧਿ' ਹੈ । ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੋਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਛ ਸਲੂਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਬਜ਼ੀ, ਤੜਕਾ ਜਾਂ ਸਲਾਦ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ 'ਬਿਆਧਿ' ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਅਮੀਰ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਉਪਾਧਿ' ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ Five-Star ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ-ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਉਪਾਧਿ' ਹੈ । ਹੁਣ ਇਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਿੰਤਾ ਤਾਂ ਹੈਗੀ ਹੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਖਰਚੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 'ਚਿੰਤਾ' ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਵਡਿਆਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ 'ਉਪਾਧੀ' ਹੈ "ਨਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਅਗੀ ਸੇਤੀ ਜਾਲਿ ॥ {ਪੰਨਾ 1290}" ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਕਿ ਸਾਡਾ ਜੀ ਹੁਣ Standard ਹੈ, ਕੀ ਕਰੀਏ ? ਭਾਵੇਂ ਔਖੇ ਵੀ ਹਨ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਔਖੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਰਜਾ ਚੱਕ ਕੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਕਰੀਏ ਕਹਿੰਦੇ ਨੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਹ 'ਉਪਾਧਿ' ਹੈ ।
"ਬਿਰਾਜਿਤ ਰਾਮ ਕੋ ਪਰਤਾਪ ॥ ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਸਭ ਨਾਸੀ ਬਿਨਸੇ ਤੀਨੈ ਤਾਪ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ {ਪੰਨਾ 1223}
ਇਹ ਜਿਹੜੇ ਤਿੰਨ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ (ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ) 'ਤਾਪ ਭਾਵ ਚਿੰਤਾ' ਹੈ । ਇਹ ਆਪ 'ਤਾਪ' ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ 'ਕਾਰਨ' ਹਨ 'ਤਾਪ' ਦਾ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਛੀ ਹੈ ਇੱਕ, ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਉੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਖਾਣੇ ਵਾਸਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ 'ਬਿਆਧਿ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿ' ਨਹੀਂ ਹਨ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ, ਐਨੀ ਤਾਂ ਲੋੜ (ਆਧਿ) ਹੀ ਹੈ ਉਹਨੂੰ, ਲੋੜ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ । ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ (ਬਿਆਧਿ) ਜੇ ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ । ਜੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹਾਈ-ਫਾਈ (ਉਪਾਧਿ) ਬਣਨਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਭਾਣੇ 'ਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਤਿੰਨਾਂ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ 'ਤਾਪ/ਚਿੰਤਾ' ਹੈ । ਦੇਖੋ ! "ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਭੁ ਏਕੁ ਹੈ {ਪੰਨਾ 276}" 'ਕਰਣ ਕਾਰਣ' ਅਲੱਗ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਭੁ' ਅਲੱਗ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਭੁ ਨੂੰ 'ਕਰਣ ਕਾਰਣ' ਤਾਂ ਨੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਅਸੀਂ, ਉਹਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਉਹੋ । ਜਿਵੇਂ 'ਭਰਮ' ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੈਅ ਹੈ ਸਾਨੂੰ, ਭਰਮ 'ਭੈਅ' ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ । ਹੁਣ ਭਰਮ ਨੂੰ ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ, ਭੈਅ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਭਰਮ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਦੋ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਗੱਲ ਸਮਝ 'ਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹਨ ਦੋਵੇਂ, ਜੇ ਭੈ ਹੈ ਤਾਂ ਭਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਭਰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਭੈ ਹੈ, ਪਰ ਭਰਮ 'ਭੈ' ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਰਮ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ । ਜਾਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਮ ਨੇ ਹੈ । ਦੇਖੋ ! ਇਥੇ ਇਲਾਜ ਕਾਹਦਾ ਕਰਿਆ ਹੈ ਅਸੀਂ ? ਇਲਾਜ ਅਸੀਂ ਕਰਿਆ ਹੈ ਬੀਜ/ਮੂਲ ਦਾ, ਕਾਰਨ ਦਾ । ਇਲਾਜ ਭੈ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਲਾਜ ਭੈ ਦੇ 'ਕਾਰਨ' ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ "ਹਮਰਾ ਭਰਮੁ ਗਇਆ ਭਉ ਭਾਗਾ ॥ {ਪੰਨਾ 655}" ਇਵੇਂ ਹੀ ਕਿਹਾ "ਹਉਮੈ ਕਿਥਹੁ ਊਪਜੈ ਕਿਤੁ ਸੰਜਮਿ ਇਹ ਜਾਇ ॥ {ਪੰਨਾ 466}", ਜਿਥੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉਹਦਾ 'ਬੀਜ' ਹੈ । 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਚਿੰਤਾ ਦਾ 'ਬੀਜ' ਹੈ । ਭੁਲੇਖਾ ਇਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਹੀ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੀ ਤਾਪ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਨੂੰ ਹੀ 'ਤਾਪ' ਮੰਨ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਇਵੇਂ ਉਹਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਉਹ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਚੀਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ।
"ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਰਸ ਕਬਹੁ ਨ ਤੂਟੈ ਤਾਪ ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਧਨੀ ਨਹ ਬੂਝੈ ਪਰਤਾਪ ॥ ਗਉੜੀ ਥਿਤੀ ਮ: ੫ {ਪੰਨਾ 297}"
ਦੇਖੋ ! 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਦੇ ਨਾਲ ਰਸ ਆ ਗਿਆ, ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਹਿਸਾਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਰਸ ਹਨ । ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਸ ਹਨ ਏਹੇ । ਦੇਖੋ ! ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਵੀ ਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਸ ਹੋਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਸ ਹੋਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਕਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਦਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਚਲੋ ਜੁੱਤੀ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਵਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਸਾਇਕਲ ਜਾਂ ਮੋਟਰ-ਸਾਇਕਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਿਲ ਗਿਆ ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਮੋਟਰ-ਸਾਇਕਲ 'ਤੇ ਧੁੱਪ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਜੋ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸਨੂੰ 'ਉਪਾਧਿ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਜੋ ਵਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਚੀਜ਼, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੈ ਇਹੇ 'ਗਾਹਾਂ ਤੋਂ 'ਗਾਹਾਂ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਧੀ ਉਹਨੂੰ ਡਾਂਟਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚਾ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਰਤ ਸੁੱਝਦੀ ਹੈ 'idle brain is devil's workshop (ਵਿਹਲਾ ਦਿਮਾਗ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਘਰ)' ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਵਿਹਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੀ ਰਹੇ "ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਿਮਰਹੁ ਗੋਬਿੰਦ ॥ {ਪੰਨਾ 295}" ਜੇ ਵਿਹਲਾ ਰਹੂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹਨੂੰ ਏਹੀ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਦੇ ਕੋਠੀ ਆ, ਆਪਣੀ ਵੀ ਐਹੋ-ਜਿਹੀ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਈਏ ਹੁਣ ਪੈਸੇ ਬਥੇਰੇ ਆ ਗਏ, ਇਹ 'ਉਪਾਧੀ' ਹੈ । ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਉਪਾਧੀ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਉਹਦੇ ਨਾਲ 'ਤਾਪ' ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਚਿੰਤਾ' ਪੈਦਾ ਹੋਊਗੀ । ਜੇ ਕਾਰ ਲਉਂਗੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਖਰਚਾ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਫਿਰ, ਉਹ ਖਰਚਾ ਹੀ 'ਚਿੰਤਾ' ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਰਸ 'ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਤਾਪ' ਦਾ ਘਰ ਹਨ । 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ' ਤਾਂ ਕੁਛ ਲੋੜਾਂ ਹਨ ਸਾਨੂੰ । ਦੇਖੋ ! ਇੱਕ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਲੋੜ ਤਾਂ 'ਆਧਿ' ਹੈ । ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ 'ਆਧਿ' ਹੈ, ਉਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਸਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜੋ ਅਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਧਾ ਲਈ, ਉਹ 'ਬਿਆਧਿ' ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਦਾਣੇ ਚੱਕਦੇ ਹਨ, ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ 'ਆਧਿ' ਹੈ । ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੋਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਛ ਸਲੂਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਬਜ਼ੀ, ਤੜਕਾ ਜਾਂ ਸਲਾਦ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ 'ਬਿਆਧਿ' ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਅਮੀਰ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਉਪਾਧਿ' ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ Five-Star ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ-ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਉਪਾਧਿ' ਹੈ । ਹੁਣ ਇਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਿੰਤਾ ਤਾਂ ਹੈਗੀ ਹੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਖਰਚੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 'ਚਿੰਤਾ' ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਵਡਿਆਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ 'ਉਪਾਧੀ' ਹੈ "ਨਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਅਗੀ ਸੇਤੀ ਜਾਲਿ ॥ {ਪੰਨਾ 1290}" ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਕਿ ਸਾਡਾ ਜੀ ਹੁਣ Standard ਹੈ, ਕੀ ਕਰੀਏ ? ਭਾਵੇਂ ਔਖੇ ਵੀ ਹਨ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਔਖੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਰਜਾ ਚੱਕ ਕੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਕਰੀਏ ਕਹਿੰਦੇ ਨੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਹ 'ਉਪਾਧਿ' ਹੈ ।
"ਬਿਰਾਜਿਤ ਰਾਮ ਕੋ ਪਰਤਾਪ ॥ ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਸਭ ਨਾਸੀ ਬਿਨਸੇ ਤੀਨੈ ਤਾਪ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ {ਪੰਨਾ 1223}
ਇਹ ਜਿਹੜੇ ਤਿੰਨ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ (ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ) 'ਤਾਪ ਭਾਵ ਚਿੰਤਾ' ਹੈ । ਇਹ ਆਪ 'ਤਾਪ' ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ 'ਕਾਰਨ' ਹਨ 'ਤਾਪ' ਦਾ । ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਛੀ ਹੈ ਇੱਕ, ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਉੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਖਾਣੇ ਵਾਸਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ 'ਬਿਆਧਿ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿ' ਨਹੀਂ ਹਨ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ, ਐਨੀ ਤਾਂ ਲੋੜ (ਆਧਿ) ਹੀ ਹੈ ਉਹਨੂੰ, ਲੋੜ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ । ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ (ਬਿਆਧਿ) ਜੇ ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ । ਜੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹਾਈ-ਫਾਈ (ਉਪਾਧਿ) ਬਣਨਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਭਾਣੇ 'ਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਤਿੰਨਾਂ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ 'ਤਾਪ/ਚਿੰਤਾ' ਹੈ । ਦੇਖੋ ! "ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਭੁ ਏਕੁ ਹੈ {ਪੰਨਾ 276}" 'ਕਰਣ ਕਾਰਣ' ਅਲੱਗ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਭੁ' ਅਲੱਗ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਭੁ ਨੂੰ 'ਕਰਣ ਕਾਰਣ' ਤਾਂ ਨੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਅਸੀਂ, ਉਹਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਉਹੋ । ਜਿਵੇਂ 'ਭਰਮ' ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੈਅ ਹੈ ਸਾਨੂੰ, ਭਰਮ 'ਭੈਅ' ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ । ਹੁਣ ਭਰਮ ਨੂੰ ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ, ਭੈਅ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਭਰਮ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਦੋ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਗੱਲ ਸਮਝ 'ਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹਨ ਦੋਵੇਂ, ਜੇ ਭੈ ਹੈ ਤਾਂ ਭਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਭਰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਭੈ ਹੈ, ਪਰ ਭਰਮ 'ਭੈ' ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਰਮ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ । ਜਾਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਮ ਨੇ ਹੈ । ਦੇਖੋ ! ਇਥੇ ਇਲਾਜ ਕਾਹਦਾ ਕਰਿਆ ਹੈ ਅਸੀਂ ? ਇਲਾਜ ਅਸੀਂ ਕਰਿਆ ਹੈ ਬੀਜ/ਮੂਲ ਦਾ, ਕਾਰਨ ਦਾ । ਇਲਾਜ ਭੈ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਲਾਜ ਭੈ ਦੇ 'ਕਾਰਨ' ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ "ਹਮਰਾ ਭਰਮੁ ਗਇਆ ਭਉ ਭਾਗਾ ॥ {ਪੰਨਾ 655}" ਇਵੇਂ ਹੀ ਕਿਹਾ "ਹਉਮੈ ਕਿਥਹੁ ਊਪਜੈ ਕਿਤੁ ਸੰਜਮਿ ਇਹ ਜਾਇ ॥ {ਪੰਨਾ 466}", ਜਿਥੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉਹਦਾ 'ਬੀਜ' ਹੈ । 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਚਿੰਤਾ ਦਾ 'ਬੀਜ' ਹੈ । ਭੁਲੇਖਾ ਇਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਹੀ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੀ ਤਾਪ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 'ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ' ਨੂੰ ਹੀ 'ਤਾਪ' ਮੰਨ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਇਵੇਂ ਉਹਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਉਹ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਚੀਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ।
Thursday, November 29, 2012
Thursday, October 11, 2012
Kunjee
ਪੰਨਾ 1237 ਸਤਰ 19
ਗੁਰੁ ਕੁੰਜੀ ਪਾਹੂ ਨਿਵਲੁ ਮਨੁ ਕੋਠਾ ਤਨੁ ਛਤਿ ॥
ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਮਨ ਕਾ ਤਾਕੁ ਨ ਉਘੜੈ ਅਵਰ ਨ ਕੁੰਜੀ ਹਥਿ ॥੧॥
ਬਾਣੀ: ਸਾਰੰਗ ਕੀ ਵਾਰ ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ, ਮਹਲਾ ੪
ਗੁਰੁ ਕੁੰਜੀ ਪਾਹੂ ਨਿਵਲੁ ਮਨੁ ਕੋਠਾ ਤਨੁ ਛਤਿ ॥
ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਮਨ ਕਾ ਤਾਕੁ ਨ ਉਘੜੈ ਅਵਰ ਨ ਕੁੰਜੀ ਹਥਿ ॥੧॥
ਬਾਣੀ: ਸਾਰੰਗ ਕੀ ਵਾਰ ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ, ਮਹਲਾ ੪
Teeni Lok
>>>Download mp3 Viaakhiaa<<<
ਇਹੁ ਮਨੁ ਲੇ ਜਉ ਉਨਮਨਿ ਰਹੈ ॥
ਤਉ ਤੀਨਿ ਲੋਕ ਕੀ ਬਾਤੈ ਕਹੈ ॥੩੩॥
ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ (ਭ. ਕਬੀਰ) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਅੰਗ ੩੪੨
ਤਿੰਨ ਲੋਕ :-
ਇਹੁ ਮਨੁ ਲੇ ਜਉ ਉਨਮਨਿ ਰਹੈ ॥
ਤਉ ਤੀਨਿ ਲੋਕ ਕੀ ਬਾਤੈ ਕਹੈ ॥੩੩॥
ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ (ਭ. ਕਬੀਰ) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਅੰਗ ੩੪੨
(੧) ਦੇਵਲੋਕ (ਤ੍ਰੇਤਾ) :- ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ।
(੨) ਮਾਤਲੋਕ (ਗਰਭ):- ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ।
(੩) ਮਿਰਤਲੋਕ (ਭਵਸਾਗਰ) :- ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਮਿਰਤਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ।
Wednesday, October 10, 2012
Chit
>>>Download mp3 Viaakhiaa<
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕੀ ਸਾਡੇ ਮੂਲ ਦੇ ੨ ਹਿੱਸੇ ਹੋਏ ਪਏ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਬਦ ਆਏ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਿਕ ਆਤਮਾ-ਆਤਮਾ, ਮਨ-ਮਨ, ਦਾਲ, ਰਾਮ-ਲਖਮਣੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਹੀ ਇੱਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ ।
ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਬਾਹਰਲੀ ਚੇਤਨਾ (ਜੋ ਤ੍ਰਿਕੁਟੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ) ਦੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਸਾਹ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕੀ ਸਾਡੇ ਮੂਲ ਦੇ ੨ ਹਿੱਸੇ ਹੋਏ ਪਏ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਬਦ ਆਏ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਿਕ ਆਤਮਾ-ਆਤਮਾ, ਮਨ-ਮਨ, ਦਾਲ, ਰਾਮ-ਲਖਮਣੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਹੀ ਇੱਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ ।
Allah
>>>Download mp3 viaakhiaa<<<
ਮਨ ਦਾ ਮੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਅੱਲ੍ਹਾ 'ਪਰਮੇਸ਼ਰ' ਨਹੀਂ ਹੈ । ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ (ਇਸਲਾਮ ਸਮੇਤ) ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨੇ ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਅਲਾਹ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਸੰਸਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ (ਨਿਰਾਲੀ) ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਭਗਤੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸੰਸਾਰ 'ਚ, ਇਹ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਲਸਾ ਨਿਰਾਲਾ ਹੈ । "ਜਾਪੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ" ਗੁਰ ਵੀਚਾਰ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜੇ ਗਿਆਨ ਵੀਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । "ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਹਿਰਦੈ ਵਸੈ ਭੈ ਭਗਤੀ ਨਾਮਿ ਸਵਾਰਿ ॥" ਅਲਾਹ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਾਮ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਵਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੈ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਦਾ ਅੱਗਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭਾਵ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਵਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿਗੜੀ(ਉਲਝੀ) ਹੋਈ ਤਾਣੀ ਸੁਲਝਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, "ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਹਮ ਤੇ ਬਿਗਰੀ ॥ {ਪੰਨਾ 856}", ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੜ੍ਹੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ ਬਣਾਉਂਦੇ-ਬਣਾਉਂਦੇ ਤੋਂ, ਭਗਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਲੀ । ਜਿਵੇਂ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਇਸ ਅਲਾਹ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
'ਮੂਲ' ਨੂੰ ਹੀ ਅਲਾਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਵਸੀ ਰਬੁ ਹਿਆਲੀਐ ਜੰਗਲੁ ਕਿਆ ਢੂਢੇਹਿ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1378}" ਰਬ ਵੀ ਏਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਵਿ ਹੇ ਸਸਿ ਹੇ ਕਰੁਨਾਨਿਧ (ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ)" |
"ਅਵਲਿ ਅਲਹ ਨੂਰੁ ਉਪਾਇਆ {ਪੰਨਾ 1349}" ਅਲਾਹ ਦਾ ਨੂਰ 'ਜੀਵ-ਆਤਮਾ' ਹੈ । ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਹੁ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ । ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਾਮ ਮਤਿ ਵੀ ਅਲਾਹ ਤੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ । ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਮਤਿ ਹੀ ਹੈ ।
"ਹਵਾਲ ਮਾਲੂਮੁ ਕਰਦੰ ਪਾਕ ਅਲਾਹ ॥ {ਪੰਨਾ 723}" ਅਸੀਂ ਪਾਕ ਅਲਾਹ ਦਾ ਹਵਾਲ ਮਾਲੂਮੁ ਕਰਨਾ ਹੈ ਭਾਵ ਪਾਕ ਅਲਾਹ ਦਾ ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ (ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ) ਹੈ, ਪਾਕ ਅਲਾਹ ਕੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ ਹੈ ਉਹਦਾ, ਜਾਨਣਾ ਹੈ ਅਲਾਹ ਨੂੰ । "ਬੁਗੋ ਨਾਨਕ ਅਰਦਾਸਿ ਪੇਸਿ ਦਰਵੇਸ ਬੰਦਾਹ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 723}" ਦਰਵੇਸ ਬੰਦਾ ਇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੀ (ਅਲਾਹ ਦੀ) ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇ । ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਦਰਵੇਸ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਰਦਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ । ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਹੁ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ।
ਅੱਲ੍ਹਾ :
ਮਨ ਦਾ ਮੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਅੱਲ੍ਹਾ 'ਪਰਮੇਸ਼ਰ' ਨਹੀਂ ਹੈ । ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ (ਇਸਲਾਮ ਸਮੇਤ) ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨੇ ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਭਗਤਿ ਨਿਰਾਲੀ ਅਲਾਹ ਦੀ ਜਾਪੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ ॥
ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਹਿਰਦੈ ਵਸੈ ਭੈ ਭਗਤੀ ਨਾਮਿ ਸਵਾਰਿ ॥੯॥੧੪॥੩੬॥
{ਪੰਨਾ 429}
ਅਲਾਹ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਸੰਸਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ (ਨਿਰਾਲੀ) ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਭਗਤੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸੰਸਾਰ 'ਚ, ਇਹ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਲਸਾ ਨਿਰਾਲਾ ਹੈ । "ਜਾਪੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ" ਗੁਰ ਵੀਚਾਰ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜੇ ਗਿਆਨ ਵੀਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । "ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਹਿਰਦੈ ਵਸੈ ਭੈ ਭਗਤੀ ਨਾਮਿ ਸਵਾਰਿ ॥" ਅਲਾਹ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਾਮ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਵਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੈ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਦਾ ਅੱਗਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭਾਵ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਵਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿਗੜੀ(ਉਲਝੀ) ਹੋਈ ਤਾਣੀ ਸੁਲਝਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, "ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਹਮ ਤੇ ਬਿਗਰੀ ॥ {ਪੰਨਾ 856}", ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੜ੍ਹੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ ਬਣਾਉਂਦੇ-ਬਣਾਉਂਦੇ ਤੋਂ, ਭਗਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਲੀ । ਜਿਵੇਂ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਇਸ ਅਲਾਹ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
'ਮੂਲ' ਨੂੰ ਹੀ ਅਲਾਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਵਸੀ ਰਬੁ ਹਿਆਲੀਐ ਜੰਗਲੁ ਕਿਆ ਢੂਢੇਹਿ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1378}" ਰਬ ਵੀ ਏਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਵਿ ਹੇ ਸਸਿ ਹੇ ਕਰੁਨਾਨਿਧ (ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ)" |
"ਅਵਲਿ ਅਲਹ ਨੂਰੁ ਉਪਾਇਆ {ਪੰਨਾ 1349}" ਅਲਾਹ ਦਾ ਨੂਰ 'ਜੀਵ-ਆਤਮਾ' ਹੈ । ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਹੁ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ । ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਾਮ ਮਤਿ ਵੀ ਅਲਾਹ ਤੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ । ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਮਤਿ ਹੀ ਹੈ ।
"ਹਵਾਲ ਮਾਲੂਮੁ ਕਰਦੰ ਪਾਕ ਅਲਾਹ ॥ {ਪੰਨਾ 723}" ਅਸੀਂ ਪਾਕ ਅਲਾਹ ਦਾ ਹਵਾਲ ਮਾਲੂਮੁ ਕਰਨਾ ਹੈ ਭਾਵ ਪਾਕ ਅਲਾਹ ਦਾ ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ (ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ) ਹੈ, ਪਾਕ ਅਲਾਹ ਕੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ ਹੈ ਉਹਦਾ, ਜਾਨਣਾ ਹੈ ਅਲਾਹ ਨੂੰ । "ਬੁਗੋ ਨਾਨਕ ਅਰਦਾਸਿ ਪੇਸਿ ਦਰਵੇਸ ਬੰਦਾਹ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 723}" ਦਰਵੇਸ ਬੰਦਾ ਇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੀ (ਅਲਾਹ ਦੀ) ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇ । ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਦਰਵੇਸ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਰਦਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ । ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਹੁ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ।
ਅਲਾਹ ਪਾਕੰ ਪਾਕ ਹੈ ਸਕ ਕਰਉ ਜੇ ਦੂਸਰ ਹੋਇ ॥
ਕਬੀਰ ਕਰਮੁ ਕਰੀਮ ਕਾ ਉਹੁ ਕਰੈ ਜਾਨੈ ਸੋਇ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 727}
ਅਲਾਹ ਨਾਲੋਂ ਪਾਕ ਹੋਰ ਕੁਛ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਅਲਾਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਾਕ ਹੈ । "ਸਕ ਕਰਉ ਜੇ ਦੂਸਰ ਹੋਇ" ਸ਼ੱਕ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਰੀਏ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਜੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਇਥੇ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ 'ਪਾਕੰ ਪਾਕ' ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹੈ । "ਕਬੀਰ ਕਰਮੁ ਕਰੀਮ ਕਾ ਉਹੁ ਕਰੈ ਜਾਨੈ ਸੋਇ" ਓਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹੀ ਕਰੀਮ ਹੈ, ਕਰੀਮ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਲਾਹ ਹੀ ਕਰੀਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਾਹ ਹੀ ਕਰਮ(ਕਿਰਪਾ) ਕਰਦਾ ਹੈ । "ਜਾਨੈ ਸੋਇ" ਸਭ ਕੁਛ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਹੈ ਉਹੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ । ਕਿਹੜੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ । ਉਹ, ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, ਐਨੀ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝ ਹੈ | ਸਾਡੀ ਲੋੜ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ | ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਦਵਾਈ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ (ਮਰੀਜ ਨੂੰ) ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈਗਾ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕਿ ਆਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰ । ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਇਹਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, "ਦਇਆ ਜਾਣੈ ਜੀਅ ਕੀ ਕਿਛੁ ਪੁੰਨੁ ਦਾਨੁ ਕਰੇਇ ॥ {ਪੰਨਾ 468}" ਜੀਅ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਦਇਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ ।
ਕਰੀਮਾਂ ਰਹੀਮਾਂ ਅਲਾਹ ਤੂ ਗਨੀ ॥
ਹਾਜਰਾ ਹਜੂਰਿ ਦਰਿ ਪੇਸਿ ਤੂੰ ਮਨੀ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 727}
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਰੀਮਾ ਹੈ ਭਾਵ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਰਹੀਮਾ ਭਾਵ ਰਹਿਮ ਦਿਲ ਵੀ ਹੈਂ, ਇਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ । ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਕਰੀਮ ਹੈਂ ਰਹੀਮ ਹੈਂ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਦਰ 'ਤੇ ਹਰ ਵਕਤ ਹਾਜਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਕੁਛ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੈਥੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਂ । ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਾਹ ਆਪਣੇ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ।
ਅਲਾਹੁ ਅਲਖੁ ਅਗੰਮੁ ਕਾਦਰੁ ਕਰਣਹਾਰੁ ਕਰੀਮੁ ॥
ਸਭ ਦੁਨੀ ਆਵਣ ਜਾਵਣੀ ਮੁਕਾਮੁ ਏਕੁ ਰਹੀਮੁ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 64}
ਇਹ ਵੀ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, 'ਅਲਖੁ ਅਗੰਮੁ ਕਾਦਰੁ ਕਰਣਹਾਰੁ ਕਰੀਮੁ' ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਲਾਹੁ ਦੇ ਹੀ ਗੁਣ ਹਨ । "ਸਭ ਦੁਨੀ ਆਵਣ ਜਾਵਣੀ ਮੁਕਾਮੁ ਏਕੁ ਰਹੀਮੁ" ਤੂੰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ ਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਦੁਨੀ ਆਵਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦੁਨੀ ਭਾਵ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਲਦਾ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ।
ਕੋਈ ਬੋਲੈ ਰਾਮ ਰਾਮ ਕੋਈ ਖੁਦਾਇ ॥
ਕੋਈ ਸੇਵੈ ਗੁਸਈਆ ਕੋਈ ਅਲਾਹਿ ॥੧॥
ਕਾਰਣ ਕਰਣ ਕਰੀਮ ॥
ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ ਰਹੀਮ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ {ਪੰਨਾ 885}
ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਖੁਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਰਾਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗੁਸਈਆ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸੇਵਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਅਲਾਹ ਕਰਕੇ । ਕਾਰਣ ਕਰਣ ਹੈਂ ਤੂੰ 'ਕਰੀਮ' ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਹੀਮ ! ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰ | ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਾਹ ਆਪਣੇ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ।
ਸੋਈ ਕੰਮੁ ਕਮਾਇ ਜਿਤੁ ਮੁਖੁ ਉਜਲਾ ॥
ਸੋਈ ਲਗੈ ਸਚਿ ਜਿਸੁ ਤੂੰ ਦੇਹਿ ਅਲਾ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 397}
ਹੇ ਅਲਾ ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਝੀ ਦੇਵੇਂ, ਉਹੀ ਇਧਰ (ਸਚ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ) ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੁਖ ਉੱਜਲ ਹੈ । ਇਥੇ ਵੀ ਅਲਾ ਆਪਣੇ 'ਮੂਲ' ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਏਥੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹਨ, 2 ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹਨ । ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਫਾਸਨ ਕੀ ਬਿਧਿ ਸਭੁ ਕੋਊ ਜਾਨੈ ਛੂਟਨ ਕੀ ਇਕੁ ਕੋਈ ॥ {ਪੰਨਾ 331}" ਛੁੱਟਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਹੀ ਇੱਕ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਗੁਰਮਤਿ । ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਤਿ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵੇਦ ਮਤਿ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਵੇਦ ਮਤਿ ਹੈ, ਇਹੀ ਇੱਕੋ ਮਤਿ ਹੈ । "ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਕਹਹੁ ਮਤ ਝੂਠੇ ਝੂਠਾ ਜੋ ਨ ਬਿਚਾਰੈ ॥ {ਪੰਨਾ 1350}" ਤਾਂ ਅਲੱਗ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੇ 'ਚ ਸਚ ਵੀ ਹੈ ਝੂਠ ਵੀ ਹੈ । ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਕਹੂੰ ਬੇਦ ਬਾਨੀ ਕਹੂੰ ਸਾਰਦਾ ਭਵਾਨੀ" ਸਾਰਦਾ ਭਵਾਨੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੇਦ ਬਾਣੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਉਹ ਨਾਮ ਜੋ ਪਿਛੋਂ ਚਲੇ ਆਏ ਹਨ ਉਹ ਲੈ ਲਏ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ alergy ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਤਿ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਰਾਹ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ , ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅਨਰਥ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੈ ਗਏ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਗੱਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਹੈ ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਏਥੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹਨ, 2 ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹਨ । ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਫਾਸਨ ਕੀ ਬਿਧਿ ਸਭੁ ਕੋਊ ਜਾਨੈ ਛੂਟਨ ਕੀ ਇਕੁ ਕੋਈ ॥ {ਪੰਨਾ 331}" ਛੁੱਟਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਹੀ ਇੱਕ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਗੁਰਮਤਿ । ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਤਿ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵੇਦ ਮਤਿ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਵੇਦ ਮਤਿ ਹੈ, ਇਹੀ ਇੱਕੋ ਮਤਿ ਹੈ । "ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਕਹਹੁ ਮਤ ਝੂਠੇ ਝੂਠਾ ਜੋ ਨ ਬਿਚਾਰੈ ॥ {ਪੰਨਾ 1350}" ਤਾਂ ਅਲੱਗ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੇ 'ਚ ਸਚ ਵੀ ਹੈ ਝੂਠ ਵੀ ਹੈ । ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਕਹੂੰ ਬੇਦ ਬਾਨੀ ਕਹੂੰ ਸਾਰਦਾ ਭਵਾਨੀ" ਸਾਰਦਾ ਭਵਾਨੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੇਦ ਬਾਣੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਉਹ ਨਾਮ ਜੋ ਪਿਛੋਂ ਚਲੇ ਆਏ ਹਨ ਉਹ ਲੈ ਲਏ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ alergy ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਤਿ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਰਾਹ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ , ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅਨਰਥ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੈ ਗਏ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਗੱਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਹੈ ।
Wednesday, September 12, 2012
Parbodhu
ਸੰਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੋਧ ਹੈ ਪ੍ਰਬੋਧੁ ਨਹੀ । ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਜੋ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਬੋਧੁ ਹੈ । ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੈ ਹਰ ਵਸਤੂ ਦਾ ਬਿਬੇਕ ਨਹੀ, ਬਿਬੇਕ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਬੋਧੁ ਹੈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬੋਧ ਹੈ ।
Sunday, September 9, 2012
Giaanu Dhiaanu
ਸਿੱਖੀ ਗਿਆਨ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀ ਧਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਜੇ ਅਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ । ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਸਵਾਏ ਗਿਆਨ ਦੇ ।
ਪੰਨਾ 702 ਸਤਰ 19
ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਕਿਛੁ ਕਰਮੁ ਨ ਜਾਨਾ ਨਾਹਿਨ ਨਿਰਮਲ ਕਰਣੀ ॥
ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੈ ਅੰਚਲਿ ਲਾਵਹੁ ਬਿਖਮ ਨਦੀ ਜਾਇ ਤਰਣੀ ॥੧॥
ਬਾਣੀ: ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਤਿਲੰਗ, ਮਹਲਾ ੧
ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਕਿਛੁ ਕਰਮੁ ਨ ਜਾਣਾ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਾ ਤੇਰੀ ॥
ਸਭ ਤੇ ਵਡਾ ਸਤਿਗੁਰੁ, ਨਾਨਕੁ ਜਿਨਿ ਕਲ ਰਾਖੀ ਮੇਰੀ ॥੪॥੧੦॥੫੭॥
ਸੂਹੀ (ਮ: ੫) - ੭੫੦
Saturday, September 8, 2012
Bhusreeaa Pakaaeeaa
>>>Download mp3<<<
ਭੁਸਰੀਆ ਪਕਾਈਆ:- ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ (ਪਕਾ ਕੇ) ਅਖਰਾਂ ਰੂਪੀ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ।
ਬਾਣੀ: ਵਾਰ ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ, ਮਹਲਾ ੫
ਨਾਨਕ ਭੁਸਰੀਆ ਪਕਾਈਆ ਪਾਈਆ ਥਾਲੈ ਮਾਹਿ ॥
ਜਿਨੀ ਗੁਰੂ ਮਨਾਇਆ ਰਜਿ ਰਜਿ ਸੇਈ ਖਾਹਿ ॥
ਜਿਨੀ ਗੁਰੂ ਮਨਾਇਆ ਰਜਿ ਰਜਿ ਸੇਈ ਖਾਹਿ ॥
ਪੰਨਾ 1096 ਸਤਰ ੧੭
Thursday, August 23, 2012
Halaalu
| ਪੰਨਾ 1374 ਸਤਰ 20 |
| ਕਬੀਰ ਜੋਰੀ ਕੀਏ ਜੁਲਮੁ ਹੈ ਕਹਤਾ ਨਾਉ ਹਲਾਲੁ ॥ |
| ਬਾਣੀ: ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਜੈਜਾਵੰਤੀ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ >>>ਆਡੀਓ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇਥੇ ਦਬਾਉ<<< >>>ਡਾਉਨਲੋਡ ਐਮਪੀ੩<<< |
Wednesday, August 22, 2012
Amritu
ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ :-
"ਜਿਨ ਵਡਿਆਈ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕੀ" ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਤੇਰੇ ਨਾਮ (ਜਸ) ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਜਸ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, "ਤੇ ਰਤੇ ਮਨ ਮਾਹਿ" ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ । ਉਹ (ਮਨ,ਬੁਧਿ,ਹਿਰਦਾ) ਅੰਦਰੋਂ ਤੇਰੇ (ਸੱਚ ਦੇ) ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਪਏ ਹਨ, ਭਿੱਜੇ ਪਏ ਹਨ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਓਹੋ ।
"ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥" ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ 'ਇੱਕੋ' ਹੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਹ ਬਾਹਰਲੇ ਬਾਮ੍ਹਣ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ । 'ਆਤਮਾ' ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ 'ਇੱਕੋ' ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ 'ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ' । ਉਹ ਖਾਧਾ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਤਾ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ "ਜਿਨ ਕਉ ਲਗੀ ਪਿਆਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸੇਇ ਖਾਹਿ ॥ {ਪੰਨਾ 962}", ਉਹ ਪਿਆਸ ਵੇਲੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਵੇਲੇ ਪੀਤਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਉਹੋ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖਾਣ ਵਾਲੀ । ਆਹ ਜਿਹੜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ ਇਹ 36 ਹਨ । ਜਦੋਂ 'ਪਾਹੁਲ' ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਏਹੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਸਲ 'ਚ ਗਲਤੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਸਾਥੋਂ, ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ 'ਪਾਹੁਲ' ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿ ਕੇ ਕੌਡੀਓਂ ਖੋਟੀ ਕਰ ਦੇਈਏ, 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ already (ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ) ਹਨ, 37ਵਾਂ ਨੰਬਰ ਹੋਜੂਗਾ । 'ਪਾਹੁਲ' ਮਿਲੀ ਸੀ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ, ਹੁਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਕੇ, ਬਈ ! ਆਹ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈ ਲੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਲਉ, ਕਿਰਪਾਨਾਂ free (ਮੁਫਤ), ਕਛਹਿਰੇ free (ਮੁਫਤ), ਹੁਣ ਇਹ ਕੁਛ ਚੱਲਦੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ 'ਪਾਹੁਲ' ਨੂੰ , ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, 37ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ । '1 ਨੰਬਰ' ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ 37ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਬੜੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾਲ । "ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥" ਜਦ ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕੋਈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਾਂ 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਰਬਾਣੀ 'ਚ "ਜਿਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਤੀਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਹਿ ॥ {ਪੰਨਾ 269}" ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਉਂਗੇ ? ਉਹ 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ "ਬਿਖਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ{ਪੰਨਾ 937}" । ਜਿਹੜਾ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਖਿਆ ਹੀ ਹੈ ਫਿਰ । ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਬਿਖਿਆ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਿਹੜਾ ਹੈਗਾ 'ਇੱਕ', ਉਹ ਹੈ ਕਿੱਥੇ, ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਦੈ ? "ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ" ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਕਿਵੇਂ ਪਿਲਾ ਦਿਉਂਗੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਟੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ? ਬਾਟੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਪਿਲਾ ਕੇ ਦਿਖਾਉ ਕਿਹੜਾ ਪਿਲਾ ਦੇਊਗਾ ? ਚੂਲੀ ਨਾਲ ਕੌਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਕਦੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੀਣਾ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ । "ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ॥" ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦੈ, ਪੀਣ ਦੀ ਸੋਝੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਲੱਭਣਾ ਹੈ, ਲੱਭਣ ਦੀ ਜੁਗਤ ਹੈ, ਇਹੀ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਵਿਧੀ ਪੂਰਵਕ ਪੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿੱਖਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ । ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ ਅੰਦਰੋਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀ ਹੈ ? "ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਾਈਐ{ਪੰਨਾ 946}" 'ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ' ਸਤਿਗੁਰ ਤੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । "ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਪੀਤਾ ਰੰਗ ਸਿਉ" ਪੀਤਾ ਕੀਹਣੇ ਹੈ ? "ਰੰਗ ਸਿਉ" ਰੰਗ ਨਾਲ, ਰੰਗ ਜਦੇ ਈ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੈ ਨਾਮ ਦਾ ਪੀਂਦੀ ਸਾਰ ਹੀ, ਸੱਚ ਦਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 'ਕੱਲਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰੰਗ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜੀਵਨ ਵੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ । "ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕਉ ਲਿਖਿਆ ਆਦਿ ॥" ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਬਈ ਪੀਣਾ ਹੈ ਐਤਕੀਂ । ਉਹਨਾਂ (ਸੱਚਖੰਡ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੇ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਊ, ਬਈ ਕੋਈ ਨੀ ਮਿਲੂਗਾ ਵੀ ਐਤਕੀਂ, ਪਰ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹੀਂ । ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਬਈ ਐਤਕੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣਾ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਰੱਖਿਓ ਮੇਰੇ 'ਤੇ , ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਕੋਈ ਨੀ ਮਿਲਜੂਗਾ ਤੈਨੂੰ, ਤਕੜਾ ਰਹੀਂ ਪਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਝਮੇਲੇ ਆ, ਝੱਖੜ-ਝੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਜੇ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਂਗਾ ਤਾਂ ਮਿਲਜੂਗਾ ।
"ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੨ ॥
ਜਿਨ ਵਡਿਆਈ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕੀ ਤੇ ਰਤੇ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥
ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥ {ਪੰਨਾ 1238}"
"ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥" ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ 'ਇੱਕੋ' ਹੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਹ ਬਾਹਰਲੇ ਬਾਮ੍ਹਣ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ । 'ਆਤਮਾ' ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ 'ਇੱਕੋ' ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ 'ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ' । ਉਹ ਖਾਧਾ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਤਾ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ "ਜਿਨ ਕਉ ਲਗੀ ਪਿਆਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸੇਇ ਖਾਹਿ ॥ {ਪੰਨਾ 962}", ਉਹ ਪਿਆਸ ਵੇਲੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਵੇਲੇ ਪੀਤਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਉਹੋ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖਾਣ ਵਾਲੀ । ਆਹ ਜਿਹੜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ ਇਹ 36 ਹਨ । ਜਦੋਂ 'ਪਾਹੁਲ' ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਏਹੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਸਲ 'ਚ ਗਲਤੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਸਾਥੋਂ, ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ 'ਪਾਹੁਲ' ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿ ਕੇ ਕੌਡੀਓਂ ਖੋਟੀ ਕਰ ਦੇਈਏ, 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ already (ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ) ਹਨ, 37ਵਾਂ ਨੰਬਰ ਹੋਜੂਗਾ । 'ਪਾਹੁਲ' ਮਿਲੀ ਸੀ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ, ਹੁਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਕੇ, ਬਈ ! ਆਹ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈ ਲੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਲਉ, ਕਿਰਪਾਨਾਂ free (ਮੁਫਤ), ਕਛਹਿਰੇ free (ਮੁਫਤ), ਹੁਣ ਇਹ ਕੁਛ ਚੱਲਦੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ 'ਪਾਹੁਲ' ਨੂੰ , ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, 37ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ । '1 ਨੰਬਰ' ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ 37ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਬੜੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾਲ । "ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥" ਜਦ ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕੋਈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਾਂ 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਰਬਾਣੀ 'ਚ "ਜਿਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਤੀਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਹਿ ॥ {ਪੰਨਾ 269}" ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਉਂਗੇ ? ਉਹ 36 ਅੰਮ੍ਰਿਤ "ਬਿਖਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ{ਪੰਨਾ 937}" । ਜਿਹੜਾ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਖਿਆ ਹੀ ਹੈ ਫਿਰ । ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਬਿਖਿਆ ਹੈ।
"ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ॥
ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਪੀਤਾ ਰੰਗ ਸਿਉ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕਉ ਲਿਖਿਆ ਆਦਿ ॥ {ਪੰਨਾ 1238}"
ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਿਹੜਾ ਹੈਗਾ 'ਇੱਕ', ਉਹ ਹੈ ਕਿੱਥੇ, ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਦੈ ? "ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ" ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਕਿਵੇਂ ਪਿਲਾ ਦਿਉਂਗੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਟੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ? ਬਾਟੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਪਿਲਾ ਕੇ ਦਿਖਾਉ ਕਿਹੜਾ ਪਿਲਾ ਦੇਊਗਾ ? ਚੂਲੀ ਨਾਲ ਕੌਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਕਦੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੀਣਾ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ । "ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ॥" ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦੈ, ਪੀਣ ਦੀ ਸੋਝੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਲੱਭਣਾ ਹੈ, ਲੱਭਣ ਦੀ ਜੁਗਤ ਹੈ, ਇਹੀ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਵਿਧੀ ਪੂਰਵਕ ਪੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿੱਖਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ । ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ ਅੰਦਰੋਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀ ਹੈ ? "ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਾਈਐ{ਪੰਨਾ 946}" 'ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ' ਸਤਿਗੁਰ ਤੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । "ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਪੀਤਾ ਰੰਗ ਸਿਉ" ਪੀਤਾ ਕੀਹਣੇ ਹੈ ? "ਰੰਗ ਸਿਉ" ਰੰਗ ਨਾਲ, ਰੰਗ ਜਦੇ ਈ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੈ ਨਾਮ ਦਾ ਪੀਂਦੀ ਸਾਰ ਹੀ, ਸੱਚ ਦਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 'ਕੱਲਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰੰਗ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜੀਵਨ ਵੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ । "ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕਉ ਲਿਖਿਆ ਆਦਿ ॥" ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਬਈ ਪੀਣਾ ਹੈ ਐਤਕੀਂ । ਉਹਨਾਂ (ਸੱਚਖੰਡ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੇ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਊ, ਬਈ ਕੋਈ ਨੀ ਮਿਲੂਗਾ ਵੀ ਐਤਕੀਂ, ਪਰ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹੀਂ । ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਬਈ ਐਤਕੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣਾ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਰੱਖਿਓ ਮੇਰੇ 'ਤੇ , ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਕੋਈ ਨੀ ਮਿਲਜੂਗਾ ਤੈਨੂੰ, ਤਕੜਾ ਰਹੀਂ ਪਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਝਮੇਲੇ ਆ, ਝੱਖੜ-ਝੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਜੇ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਂਗਾ ਤਾਂ ਮਿਲਜੂਗਾ ।
Ardh Uradh
ਆਖਣਿ ਅਉਖਾ ਸੁਨਣਿ ਅਉਖਾ ਆਖਿ ਨ ਜਾਪੀ ਆਖਿ ॥
ਇਕਿ ਆਖਿ ਆਖਹਿ ਸਬਦੁ ਭਾਖਹਿ ਅਰਧ ਉਰਧ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ॥
{ਪੰਨਾ 1239}
ਸੱਚ ਆਖਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ 'ਆਖਣਿ ਅਉਖਾ', ਦੂਜੇ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾਉਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ । ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾਉਣੀ, ਜੀਹਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਖੁਦਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੰਮਦਾ ਨੀ ਮਰਦਾ ਨੀ, ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਹੈ ਨੀ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਨੀ । ਏਸ ਜੜ 'ਤੇ, ਏਸ ਮੂਲ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਧਰਮ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਛ ਗਿਆਨ ਕਰਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਅਉਖਾ ਹੈ । ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਅਉਖਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕਥਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਅਉਖਾ ਹੈ 'ਆਖਣਿ ਅਉਖਾ' । 'ਸੁਨਣਿ ਅਉਖਾ' ਆਖਣਾ ਤਾਂ ਅਉਖਾ ਹੈ ਹੀ ਹੈ , ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਅਉਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ , ਸੁਣ ਵੀ ਨੀ ਸਕਦੇ ਲੋਕ ਤਾਂ, "ਨਾਮੁ ਸੁਨਤ ਜਨੁ ਬਿਛੂਅ ਡਸਾਨਾ" {ਪੰਨਾ 893}, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਿੱਛੂ ਲੜ ਜਾਂਦੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜੋ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਨੇ ਓਹੋ । ਅੰਧੀ ਧਾਤ ਹੈ, ਅੰਧੀ ਧਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਉਖਾ ਹੈ , ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਆਜੋ-ਆਜੋ ਇਹਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣੋ । 'ਆਖਿ ਨ ਜਾਪੀ ਆਖਿ' ਜਿਹੜੇ ਆਖ ਰਹੇ ਨੇ, ਆਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਨੀ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਿਆਨ ਨੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਗੱਲ ਪਰ੍ਹੇ ਆ । ਅਸਲ ਗੱਲ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰ੍ਹੇ ਆ, "ਬੋਲ ਅਬੋਲ ਮਧਿ ਹੈ ਸੋਈ" {ਪੰਨਾ 340}, ਕੁਛ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ, ਕੁਛ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਜਿਹੜਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਉਥੋਂ ਬੁੱਝਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਅਸਲ ਗੱਲ ਫੇਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਫੇਰ ਵੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਨਹੀਂ ਆਖੀ ਗਈ । 'ਆਖਿ ਨ ਜਾਪੀ' ਆਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ, 'ਨ ਜਾਪੀ ਆਖਿ' ਆਖੀ ਨਹੀਂ ਗਈ । ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਫੇਰ ਵੀ ਆਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਖੀ ਗਈ, ਰਹਿ ਗਈ ਉਹੋ । "ਇਕਿ ਆਖਿ ਆਖਹਿ ਸਬਦੁ ਭਾਖਹਿ ਅਰਧ ਉਰਧ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ॥" 'ਇਕਿ ਆਖਿ' ਇਕਿ ਆਖਦੇ ਨੇ 'ਆਖਹਿ', 'ਸਬਦੁ ਭਾਖਹਿ' ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਵੀ ਹਨ, ਆਹ ਸ਼ਬਦ, ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਮੁਖ ਨੇ, "ਅਰਧ ਉਰਧ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ" ਇੱਕ ਮਨ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਗੱਲ ਉਹੋ, ਫੇਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਦਿਨ ਰਾਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਪਰ ਅਸਲ ਗੱਲ ਫੇਰ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਬੁੱਝਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ/ਬੁਝਾਰਤ ਫੇਰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਬੁਝਾਰਤ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ । 'ਅਰਧ ਉਰਧ' ਮਨ ਅਰ ਚਿੱਤ, "ਧਧਾ ਅਰਧਹਿ ਉਰਧ ਨਿਬੇਰਾ ॥ ਅਰਧਹਿ ਉਰਧਹ ਮੰਝਿ ਬਸੇਰਾ ॥ ਅਰਧਹ ਛਾਡਿ ਉਰਧ ਜਉ ਆਵਾ ॥ ਤਉ ਅਰਧਹਿ ਉਰਧ ਮਿਲਿਆ ਸੁਖ ਪਾਵਾ ॥੨੫॥ {ਪੰਨਾ 341}" । 'ਅਰਧ ਉਰਧ' 'ਕਠੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਮਨ 'ਕਠੇ ਨੇ । ਜਦ ਮਨ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪੁਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫਿਰ 'ਉਰਧ' ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
Saturday, August 4, 2012
Krishan Charan Badhik
ਚਰਨ ਬਧਿਕ:
"ਚਰਨ ਬਧਿਕ ਜਨ ਤੇਊ ਮੁਕਤਿ ਭਏ ॥ {ਪੰਨਾ 345}"
ਸਿਖਿਆਰਥੀ: ਇਹ ਚਰਨ ਬਧਿਕ ਕਿਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ?
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਣ, ਜਿਹੜੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਣ । 'ਚਰਨ' ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਗੁਰ ਕੇ ਜਿਹੜੇ ਚਰਨ ਨੇ ਨਾ!...ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ, ਜਿਹੜੇ ਗੁਣ ਨੇ ਜਿੰਨੇ, ਉਹ 'ਚਰਨ' ਨੇ । ਚਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ part(ਹਿੱਸਾ), ਚਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਰ ਨੀ ਹੁੰਦਾ, part(ਹਿੱਸਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ । 'ਬਧਿਕ' ਜਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਵੇ, ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇ । ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਆਏਂ ਕਹਿ ਲੋ । ਜੀਹਦੇ ਔਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਮਾਰ ਲੈਣ, ਔਗੁਣ ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨ ਹੈ, ਔਗੁਣ ਖਤਮ ਤਾਂ ਮਨ ਖਤਮ, ਸਮਝੇ ਨੀ? ਹੰਕਾਰ ਖਤਮ ਮਨ ਖਤਮ, ਲੋਭ ਖਤਮ ਮਨ ਖਤਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਖਤਮ ਮਨ ਖਤਮ, ਔਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਉਂ ਮਨ ਐ, ਜੇ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ ਹੈਗੇ ਤੇ ਫਿਰ ਤਾਂ 'ਕੱਲਾ ਈ ਐ...ਇੱਕੋ ਐ ।
ਸਿਖਿਆਰਥੀ: "ਚਰਨ ਬਧਿਕ ਜਨ ਤੇਊ ਮੁਕਤਿ ਭਏ ॥"
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਮੁਕਤ ਉਹੀ ਐ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਔਗੁਣ ਮਾਰ ਲਵੇ ਅਤੇ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇ । ਗੁਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਣੇ, ਔਗੁਣ ਮਾਰ ਲੈਣੇ, ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਈ ਐ, ਔਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਣ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਔਗੁਣ 'ਗੁਣਾਂ' 'ਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਆਏਂ ਕਹਿ ਲੋ, ਇਵੇਂ 'ਇਹ' ਮਰ ਕੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੈ 'ਮਨ' । ੧ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਣ ਹੀ ਗੁਣ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਔਗੁਣ ਨੀ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਨਿਰਵੈਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹੇ ਔਗੁਣ ਐ...ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਰਖਦੈ, ‘ਨਿਰਵੈਰੁ’ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗੁਣ ਹੋ ਗਿਆ । ‘ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ’ ਐ, ਇਹ ਗੁਣ ਐ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਐ, ਇਹ ਔਗੁਣ ਐ, ਮਾਇਆਧਾਰੀ ਐ ਉਹਨੂੰ ਮਾਇਆਧਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ “ਅਤਿ ਅੰਨਾ ਬੋਲਾ ॥ {ਪੰਨਾ 313}", ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਐ ਮਾਇਆਧਾਰੀ ਐ, 'ਮਾਇਆ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਸਾ ਨੀ ਹੁੰਦਾ ਰੁਪਿਆ-ਪੈਸਾ ਨੀ ਹੁੰਦੀ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਐ, ਮਾਇਆਧਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇਹਨੂੰ । ਕਿਉਂ? ਐਹ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਦੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਤਾਂ ਦੇਖ ਨੀ ਸਕਦਾ ਉਨਾ ਚਿਰ ਉਹੋ । ਅੰਨ੍ਹਾ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਸਚ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕੇ, ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਖ ਜੀਹਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
ਸਿਖਿਆਰਥੀ: ਇਹਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਥ ਇਹਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਬਈ ਜੀਹਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ 'ਚਰਨ ਬਧਿਕ...
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਓ ਛੱਡ ਪਰ੍ਹੇ ਉਹੋ, ਛੱਡੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ । ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨੈ, ਠੀਕ ਐ! ਮਾਰਨਾ ਤਾਂ ਹੈਓ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨੂੰ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨੈ । ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਕ 'ਬਧਕ' ਐ, ਉਹਦਾ ਤੀਰ ਮਰਾਉਂਦੇ ਨੇ ਪੈਰ 'ਚ 'ਸ਼ਿਕਾਰੀ' ਦਾ, ਉਹ ਨੀ ਹੈਗਾ ਏਹੇ ਸਾਡਾ । ਔਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਐ, ਪੈਰ 'ਚ ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਤੇ ਆਦਮੀ ਮਰਦਾ ਨੀ ਹੁੰਦਾ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਪੈਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਗਲਤੀ ਇਹ ਕੀਤੀ । ਕਿਉਂ? ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਬਣਾਇਆ, "ਪੰਡਿਤ ਪਾੜੀ ਬਾਟ ॥੧੩੭॥ {ਪੰਨਾ 1371}" ਐ ਨਾ! ਬਾਟ ਏਵੇਂ ਪਾੜ ਹੋਊਗੀ, ਜਦ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਬਾਟ ਪਾੜੀ ਐ...।
ਸਿਖਿਆਰਥੀ: ਅਰਥ ਵੀ illogical(ਤਰਕਹੀਣ) ਕਰ ਗਏ ।
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਹਾਂ...ਜਿਹੜੀ ਕਹਾਣੀ ਘੜ੍ਹ ਲਈ ਉਹ ਝੂਠੀ ਐ, "ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ ਪੁਰਾਣ ਪੁਕਾਰਨਿ ਪੋਥੀਆ ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਸਭਿ ਕੂੜੁ ਗਾਲ੍ਹ੍ਹੀ ਹੋਛੀਆ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 761}" ਹੋਛੀ ਕਹਾਣੀ ਘੜ੍ਹ ਲਈ ।
ਸਿਖਿਆਰਥੀ: ਇਥੇ ਜਿਹੜਾ "ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ" ਇਥੇ ਬੇਦ means(ਮਤਲਬ) ਕੀ ਐ?
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ: 'ਬੇਦ' ਐ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਦਾ 'ਗਿਆਨ' । ਬੇਦ ਬਾਅਦ 'ਚ ਆਇਆ ਨਾ! ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਦ ਆਉਂਦਾ, ਫੇਰ ਦੂਏ ਬੇਦ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ । "ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ" ਐ ਜੇ, ਤਾਂ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਦਾ 'ਗਿਆਨ' ਅਰਥ ਆਊ ਇਹਦਾ । ਮਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ 'ਚ ਜੋ ਗਿਆਨ ਐ ਨਾ! ਅਰ ਉਹਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ...ਕਹਾਣੀਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਐ, ਝੂਠ ਐ ਏਹੇ, ਝੂਠੀਆਂ ਨੇ, ਨਾਮ ਨੀ ਹੈ ਇਹਨਾਂ 'ਚ "ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਸਭਿ ਕੂੜੁ" ਨਾਮ ਇਹਨਾਂ 'ਚ ਹੈਨੀ, ਝੂਠ ਐ । ਸਚ ਹੈਨੀ, ਨਾਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਚ ਹੁੰਦੈ ।
ਸਿਖਿਆਰਥੀ: ਆਪਾਂ ਪੜਿਆ ਜਿਹੜਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ...ਝੂਠ ਈ ਐ ।
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਹਾਂ ਹਾਂ...ਨਾਮ ਬਿਨਾਂ ਨੇ, ਸਭ ਕੂੜ ਐ, “ਗਾਲ੍ਹ੍ਹੀ ਹੋਛੀਆ” ਹੋਛੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਇਹੇ । ਹੋਛੀਆਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਐ ਛੇਤੀਓ ਝੂਠ ਜਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੈ, ਇਹਦੀ ਜੜ ਉੱਤੇ ਈ ਪਈ ਐ ।
Saturday, July 7, 2012
Aadi Sachu Judaadi Sachu
ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ॥ ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ ॥੧॥
'ਆਦਿ ਸਚੁ'
ਆਦਿ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮੁੱਢ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂ । ਆਦਿ 'ਮਾਇਆ' ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਦਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋਤ ਦਾ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਦਿ ਹੈ, ਜੋਤ ਦਾ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜੋਤ ਤਾਂ ਨਾ ਜੰਮਦੀ ਹੈ ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ. ਇਹਦਾ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ 'ਅਨਾਦੀ' ਹੈ । ਜਿਸਦਾ ਆਦਿ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ 'ਅਨਾਦੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਆਵੇਗਾ "ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥" ਉਹ ਜੋਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋਤ ਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵੇਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਆਪਣਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਹਦਾ ਭੇਸ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਅੱਡ ਅੱਡ ਜੂਨੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੋਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਇਸਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵੇਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜੁਗ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ 'ਤ੍ਰੇਤਾ ਹੋਵੇ, ਦੁਆਪਰ ਹੋਵੇ, ਕਲਜੁਗ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਸਤਜੁਗ ਹੋਵੇ' । ਜੋਤ ਦਾ ਵੇਸ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਇਹਦਾ ਰੰਗ ਰੂਪ ਕੁਛ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵੇਸ ਕੀ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ? ਆਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਦਲਣਾ ਕੀ ਹੈ ? "ਆਦਿ ਸਚੁ" ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਦਿ ਜਾਂ ਮੁੱਢ 'ਜੋਤ' ਭਾਵ 'ਸਚੁ' ਹੈ । ਸਚੁ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੋਤ, ਸਚੁ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੀਹਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੀਹਨੂੰ ਜਰਾ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਹ 'ਸਚੁ' ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਹ ਸਚੁ ਹੈ "ਸਚੁ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਵੈ ਨਾਹੀ ਸੀਤਾ ਕਦੇ ਨ ਪਾਟੈ ॥ {ਪੰਨਾ 955}" 'ਸਚੁ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹੈ, 'ਸਚੁ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਸਚੁ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 'ਸਚੁ ਅਤੇ ਝੂਠ' ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਸਚੁ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਝੂਠ ਵੀ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਤ ਵੀ ਹੈ । ਜੋਤ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੂਨੀਆਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਜੇ ਜੋਤ ਅੱਡ ਹੋਊ ਤਾਂ ਜੂਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋਊ । ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਜੋਤ '2' ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਜੂਨੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ 'ਦਾਲ' ਨਾ ਹੋਊ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਜੂਨੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ।
'੧' ਤਾਂ 'ਅਜੂਨੀ' ਹੈ । ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੂਨੀ ਕਦੋਂ ਹੈ ? ਜੂਨੀ ਉਦੋਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹਦੀ 'ਦਾਲ' ਹੋ ਗਈ, ਭਾਵ divide ਹੋ ਗਿਆ, ਦੁਚਿੱਤੀ ਹੋ ਗਈ ਇਹਦੇ 'ਚ ਦੁਚਿੱਤੀ, ਆਹ ਕਰਾਂ ਕਿ ਆਹ ਨਾਂ ਕਰਾਂ ? ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਉਦੋਂ ਏਹੇ 'ਦੋ' ਥਾਂ ਹੋ ਗਿਆ । ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋਤ 'ਅੱਧੀ' ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 'ਸਾਬਤ' ਜੋਤ ਤਾਂ ਕਦੇ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧਾ ਹੀ formula ਹੈ ਏਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ '੧' ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਂ 'ਅਜੂਨੀ' ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਜਦ ਜੋਤ 'ਸਾਬਤ' ਹੋਊ, ਚਾਹੇ ਜੋਤ 'ਪੂਰਨ' ਹੋਵੇ ਚਾਹੇ ਪੂਰਨ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋਤ 'ਪੂਰਨ' ਹੋਵੇ, 'ਅਪੂਰਨ ਜੋਤ' ਵੀ ਸਾਬਤ ਦੀ ਸਾਬਤ, ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜੂਨੀ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ । 'ਅਪੂਰਨ ਜੋਤ' ਬੀਜ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੀਜ ਅਪੂਰਨ ਹੈ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਭਾਵ ਜੰਮਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ । ਬੀਜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਕੱਚੇ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਬੀਜੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ । ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਬੀਜ 'ਪੂਰਨ' ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਏਹੇ ਨਾਮ ਦਾ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਜੰਮਦਾ ਨਹੀਂ । ਜਦੋ "ਪੂਰਨ ਜੋਤ ਜਗੈ ਘਟ ਮੈ {ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ}" ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ 'ਪੂਰਨ ਬੀਜ' ਬਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ 'ਬੀਜ' ਹੈ ਉਨਾ ਚਿਰ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਸੋਝੀ ਇਹਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ 'ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ' ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਇਹਨੂੰ ਗਿਆਨ 'ਦਰਗਾਹ' ਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੀਹਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਜੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਹੁਕਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਦਾ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਇਹਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹਨੂੰ ਧੁਰੋਂ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਫਿਰ ਇਹ ਬੁਲਾਇਆ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ।
ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਬੁਲਾਏ ਤੋਂ ਹੀ ਬੋਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਹਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ? ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ? ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਕਢਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ "ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਸਤਿ ਸਤਿ ਕਰਿ ਜਾਣਹੁ ਗੁਰਸਿਖਹੁ ਹਰਿ ਕਰਤਾ ਆਪਿ ਮੁਹਹੁ ਕਢਾਏ ॥ {ਪੰਨਾ 308}" ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਮੁਖੋਂ ਕਢਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਿਹੜਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਹੈ ਏਥੇ , ਭੱਟ ਵੀ ਵਿਚੇ ਹੀ ਹਨ, 'ਉਹੀ ਗੱਲ' ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਕਢਾਈ ਹੈ । ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੀ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ ਹੁਣ, ਭੱਟਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਗੇ ਕਿ ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਗੁਰੂਆਂ/ਭਗਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਅਜੇ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਹੈ । ਸਮਝ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਉਦੋਂ ਆਉਣੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹਦੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਸਚੁ' ਹੈ, ਜੇ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹਦੀ ਸਮਝ ਆਉਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਭਰੋਸੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਆਉਣੀ ।
'ਆਦਿ ਸਚੁ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਦਿ ਕੀ ਹੈ ? 'ਸਚੁ' ਹੈ । ਆਪ ਹੀ ਹੈ ਸਚੁ ਉਹੋ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਦਿ ਹੈ ਜਿਹੜਾ '੧' ਹੈ । ਸਚੁ ਹੁੰਦਾ ਹੀ 'ਇੱਕ' ਹੈ, ਸਚੁ 'ਦੋ' ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਝੂਠ ਦੀਆਂ ਬੜੀਆਂ varieties (ਕਿਸਮਾਂ) ਹਨ । ਝੂਠ 'ਚ ਅਨੇਕਤਾ ਹੈਗੀ ਐ, ਪਰ ਸਚੁ 'ਚ ਕੋਈ ਅਨੇਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜਿਥੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ । ਸਚੁ ਦਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦਾਗੀ ਹੋਇਆ ਸਚੁ, ਸਚੁ ਰਹਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ "ਮੈਲਾ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵਈ ਨਹ ਲਾਗੈ ਦਾਗਾ ॥ {ਪੰਨਾ 808}" ਨਾ ਇਹ ਮੈਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਇਹਨੂੰ ਦਾਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਮੈਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਦਾਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ 'ਸਚੁ' ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਝੂਠਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਊਗਾ "ਝੂਠੇ ਆਵਹਿ ਠਵਰ ਨ ਪਾਵਹਿ {ਪੰਨਾ 940}" ਝੂਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਸੰਸਾਰ 'ਚ, ਪਰ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਤੇ, ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
"ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ" ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ 'ਆਦਿ ਸਚੁ' ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜੁਗ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ 'ਆਦਿ ਸਚੁ' ਹੈ ਉਦੋਂ ਸਮਾਂ (Time) ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਦੋਂ । ਉਦੋਂ ਕੀ ਹੈ ? ਉਦੋਂ "ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ ॥ {ਪੰਨਾ 1035}" ਹੈ । ਕੋਈ ਜਨਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦਾ, 'ਸਚੁ' ਹੈ ਪਰ ਜੂਨ ਕੋਈ ਹੈਨੀ । ਹੁਕਮ ਹੈਨੀ ਉਦੋਂ ਹੁਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਕਰਾਉਣਾ ਕੀ ਹੈ ਉਦੋਂ ? ਹੁਕਮ ਦੀ ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ, ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਲੋੜ ਹੈ । ਜਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੈਦਾ ਕਰਨੀਓਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਓ ਹੀ ਨਹੀਂ, 'ਸਚੁ' ਹੈਗਾ ਪਰ ਉਦੋਂ । ਜੇ 'ਸਚੁ' ਹੈਗਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ । 'ਸਚੁ/ਜੋਤ' ਆਪ ਹੈਗਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਮਾਇਆ ਕਿਥੇ ਹੈ ਫਿਰ ? ਮਾਇਆ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ "ਮਾਇਆ ਬ੍ਰਹਮ ਰਮੈ ਸਭ ਸੰਗ ॥ {ਪੰਨਾ 343}" ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਮਾਇਆ ਕਿਤੋਂ ਆਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, 'ਅੰਬਰ' ਉਹਦਾ ਪੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਉਹਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਮਾਇਆ ।
"ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ" ਜੁਗ ਕੀਹਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ? ਜੁਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਮਾਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਾਲ, ਕਾਲ ਕੀਹਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ? ਸਚੁ ਨੇ । ਸਚੁ ਕੀ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ? ਸਚੁ 'ਅਕਾਲ' ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ 'ਕਾਲ' ਹੈ । ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਦਾ ਐਨਾ ਹੀ ਫਰਕ ਹੈ, 'ਹਾਕਮ' ਅਕਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦਾ 'ਹੁਕਮ' ਕਾਲ ਹੈ । ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਖੰਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕਾਲ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਖੰਡਾ ਹੈ, 'ਖੰਡਾ' ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ "ਖੰਡਾ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਸਾਜ ਕੈ ਜਿਨ ਸਭ ਸੈਸਾਰੁ ਉਪਾਇਆ ॥ {ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ}" ਸੰਸਾਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਕਮ ਰੂਪੀ 'ਖੰਡਾ' ਸਾਜਿਆ ਹੈ । ਹੁਕਮ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ 'ਜੰਮਣਾ ਅਤੇ ਮਰਨਾ', 'ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ', ਆਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਦੋਵੇਂ, ਦੋ ਧਾਰਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇੱਕ ਧਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਇਧਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਾ ਉਧਰ ਨੂੰ । ਜਦ 'ਖੰਡਾ' ਕਿਹਾ ਹੈ 'ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ' ਨੇ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਕਮ ਹੀ ਹੈ, ਦੋ ਧਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ । ਏਥੇ ਖੰਡਾ ਕੀ ਹੈ ? ਸਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ 'ਖੰਡਾ' ਹੀ ਹੈ "ਹੁਕਮ ਕੀਏ ਮਨਿ ਭਾਵਦੇ {ਪੰਨਾ 470}" ਇੱਕ ਤਾਂ ਮਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਦੂਸਰਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਚਿੱਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦਰਗਾਹੀ ਹੁਕਮ ਹੈ । ਇੱਕ ਸਚਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਨ-ਮਰਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਹਰ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ, ਦੁਚਿੱਤੀ ਉਥੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਆਹ ਕਰਾਂ ਕਿ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਇਧਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ ਕਿ ਨਾ ਜਾਵਾਂ, ਇਹਨੂੰ ਆਹ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਨਾ ਦੇਵਾਂ ।
"ਆਦਿ ਸਚੁ" ਹੈ 'ਅਕਾਲ', ਕਾਲ ਹੈਨੀ ਉਦੋਂ, ਕਾਲ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਕਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ "ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ" ਜੁਗ ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਸਮਾਂ' । 'ਸਚੁ' ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੁੱਢ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਦਿ । ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ? ਜਦ matter (ਮਾਇਆ) ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਸਮਾਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਊਗਾ । ਜਦ "ਸਾਚੇ ਤੇ ਪਵਨਾ ਭਇਆ {ਪੰਨਾ 19}" ਸਮਾਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਊਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਲਾਗੂ ਹੀ matter (ਮਾਇਆ) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਾਪ-ਤੋਲ ਹੀ matter (ਮਾਇਆ) ਤੋਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ? ਇਹਦਾ matter (ਮਾਇਆ) ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ ਹੈ । 'ਜੋਤ' ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ? 'ਜੋਤ' ਸੰਸਾਰ (ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ) ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । 'ਸਚੁ' ਤਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਝੂਠ ਜਾਂ ਮਾਇਆ', ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਾਪ-ਤੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾਇਆ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋਤ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਜੋਤ ਹੀ ਜੋਤ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਸਮਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਦੋਂ ਸਮਾਂ ਨਾਪਦੇ ਕਾਹਦੇ ਨਾਲ ? ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ ॥ {ਪੰਨਾ 1035}" ਅਰਬਾਂ ਖਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ (ਜੁੱਗਾਂ) ਤੱਕ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ ਰਿਹਾ । ਪਰ ਉਥੇ ਘੜੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਾਪ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨ, ਘੜੀਆਂ, ਪਹਿਰਾਂ, ਚਸੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਰਹੂਗਾ ਹੀ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਗੁਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ । ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦ-ਸੂਰਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਕਾਹਦੇ ਨਾਲ ਹੋਊ ? ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਆਦਮੀ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਆਦਮੀ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਠੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗੂ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਉਠਿਆਂ । 10 ਸਾਲ ਕਦੋਂ ਲੰਘ ਗਏ ? ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ । ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਆਦਮੀ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁੰਨ-ਸਮਾਧਿ ਵੇਲੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਆਤਮਾ ਸੁੰਨ-ਸਮਾਧਿ ਹੈ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ 'ਚ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਧਿਆਨ ਹੀ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੈ । ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਜੋਤ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਏਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ 4 ਘੰਟੇ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘ ਗਏ ? ਕਿਉਂਕਿ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਪਰ platform 'ਤੇ 5 ਮਿੰਟ ਗੱਡੀ late ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖੜਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਿਆਨ ਹੈ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕਿ ਛੇਤੀ ਆਵੇ । ਸਮੇਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਲੰਬਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇ-ਧਿਆਨੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ।
"ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ" ਜੁੱਗ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਦਿ ਕੌਣ ਹੈ ? ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕੀਹਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ? ਸਚੁ ਨੇ । ਫਿਰ ਸਚੁ ਆਪ ਕੀ ਹੋਇਆ ? ਸਚੁ ਹੋਇਆ 'ਅਕਾਲ', ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ । ਕਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕੀ ਹੈ ? 'ਅਕਾਲ' । ਤਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ "ਕਾਲੁ ਅਕਾਲੁ ਖਸਮ ਕਾ ਕੀਨ੍ਹ੍ਹਾ {ਪੰਨਾ 1104}" ਕਿ 'ਕਾਲ' ਨੂੰ 'ਅਕਾਲ ਖਸਮ' ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਪਰ ਪੜ੍ਹਨ (ਅਰਥ ਕਰਨ) ਵਾਲੇ "ਕਾਲੁ, ਅਕਾਲੁ ਖਸਮ ਕਾ ਕੀਨਾ" ਪੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ "ਕਾਲੁ ਅਕਾਲੁ, ਖਸਮ ਕਾ ਕੀਨਾ" ਹੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਗਰ 'ਕੀਨਾ' ਆਇਆ ਹੈ ਨਾ ਕਿ 'ਕੀਨੇ' । ਜੇ 'ਕਾਲੁ ਅਕਾਲੁ' ਦੋਵੇਂ ਖਸਮ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਫਿਰ 'ਕੀਨੇ' ਹੁੰਦਾ, 'ਕੀਨਾ' ਕਾਹਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ? ਐਨੀ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਬੁਧਿ/ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਐਨਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਅਕਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ । ਵਿਦਵਾਨ/ਟੀਕਾਕਾਰ ਤਾਂ ਐਥੇ ਹੀ ਉਲਝੇ ਪਏ ਹਨ, ਗੱਲਾਂ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਸੈਂਕੜੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬੜੇ ਆਕੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਗਲਤੀਆਂ ਬੇ-ਮਤਲਬ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਕੋਲ, ਮਾਮੂਲੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕੁਛ ਗਲਤੀਆਂ ਐਸੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ । ਚਲੋ ਉਹ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ।
"ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ" ਗੱਲ 'ਸਚੁ' ਦੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, 'ਸਚੁ' ਹੁਣ ਵੀ ਹੈਗਾ, 'ਸਚੁ' ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ 'ਸਚੁ' ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈਗਾ । 'ਸਚੁ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੀ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹੇ, ਚਾਰਾਂ ਜੁੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ । 3 ਜੁੱਗ ਤਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮਾਇਆ ਹੈ ਉਨਾ ਚਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੌਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 'ਸਚੁ' ਉਦੋਂ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਏਹੀ ਹੈ । 'ਸਚੁ' ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੀ, ਰਚਨਾ ਵੀ 'ਸਚੁ' ਨੇ ਹੀ ਰਚੀ ਹੈ, ਬਣਾਈ ਹੈ, ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸਿਰਜੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈਗਾ ਹੈ ਰਚਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਸੇ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹੂਗੀ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹੂਗਾ "ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ" ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਹੂਗਾ ਵੀ ਉਹੋ । ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਹੂਗਾ ਵੀ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਇਹ ਅਖਵਾਈ ਹੈ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ, ਐਥੇ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ authority (ਅਧਿਕਾਰ) ਹੈ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕਿ ਰਹੂਗਾ ਵੀ । ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਗਤ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਤੇ ਪੁਰਖੁ ਨੇ ਅਖਵਾਈ, ਉਵੇਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ । ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਛੋਂ ਕੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ?
ਜਿਥੇ ਕੁਛ ਐਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਉਥੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਸੀਂ ਰਚੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਲਾਈ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਬੋਲੀ ਹੈ । 'ਕੱਲਾ-ਕੱਲਾ ਅਖਰ ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਇਆ ਹੈ "ਜਿਵ ਫੁਰਮਾਏ ਤਿਵ ਤਿਵ ਪਾਹਿ ॥" "ਜੇਤਾ ਕੀਤਾ ਤੇਤਾ ਨਾਉ ॥" ਇਹ ਸਾਰੀ ਨਾਮ/ਹੁਕਮ ਦੀ ਕਿਰਤ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਖਰ ਉਹਨੇ ਕਹੇ ਅਸੀਂ ਪਾ ਦਿੱਤੇ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੋ ਜਾਂ ਅਖਰ ਜਾਨਣ । ਏਥੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਏਥੇ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ related (ਸੰਬੰਧਤ) ਹੈ । ਉਥੇ 'ਸਚੁ' ਨਾਲ related ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ related ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ "ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ॥ ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ ॥੧॥" ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ 'ਸਚੁ/ਪਰਮੇਸ਼ਰ' ਨਾਲ related ਹੈ । ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ related ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ, ਸਾਡੀ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਕੱਲ ਨੂੰ ਜੇ ਕਹੋਂ । ਪਰ ਅਸੀਂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਅੱਗੇ ਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਏਹੀ ਤਾਂ ਹਟਾਏ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿਛੇ ਨਾ ਪੈ ਜਾਇਉ, ਅਰਦਾਸ ਕਰੀ ਜਾਇਉ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਅਹਿ ਅਖਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜ ਲਿਉ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜੁੰਮੇ ਹੈ "ਸਿਰਿ ਸੰਜੋਗੁ" ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ, "ਅਖਰਾ ਸਿਰਿ" ਮਤਲਬ ਅਖਰਾਂ ਦੇ ਜੁੰਮੇ ਹੈ "ਸੰਜੋਗੁ ਵਖਾਣਿ ॥" ਸੰਜੋਗ ਹੋਣਾ ਥੋਡਾ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਵਿਖਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਖਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਇਹਨੂੰ ਖੋਜ ਲਿਉ, ਸੰਜੋਗ ਹੋਜੂਗਾ ਸਮਝਣ ਨਾਲ, ਮੰਨਣ ਨਾਲ, ਕਮਾਉਣ ਨਾਲ । ਜੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀ ਜਾਉਂਗੇ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਸੀ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ।
Monday, June 11, 2012
Piri Miri
ਕਿ ਇਹ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ...?
ਕਿ ੨ ਤਲਵਾਰਾਂ (left & Right) ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਨੇ...?
ਅਸਲ ਵਿੱਚ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾ ਨੇ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਮੀਰੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ :- ਲੋਹੇ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ
ਪੀਰੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ :- ਗਿਆਨ ਖੜਗ
ਪੰਨਾ 1022 ਸਤਰ 34
ਗਿਆਨ ਖੜਗੁ ਲੈ ਮਨ ਸਿਉ ਲੂਝੈ ਮਨਸਾ ਮਨਹਿ ਸਮਾਈ ਹੇ ॥੩॥
ਬਾਣੀ: ਸੋਲਹੇ ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ, ਮਹਲਾ ੩
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਓਹੋ ਪੀਰੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਹੈ । ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਸਾਡੇ ਅਵਗੁਣ ਕੱਟਦੀ ਹੈ । ਭਾਵ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਲੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਉਤੇ ਜਿੱਤ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਪੰਨਾ 344 ਸਤਰ 50
ਅਨਦਿਨ ਆਪਿ ਆਪ ਸਿਉ ਲੜੈ ॥
ਬਾਣੀ: ਵਾਰ ਰਾਗੁ: ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ
ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਲੇਖ ਤੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ:-
Friday, May 18, 2012
Saturday, March 31, 2012
Soom
ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੀ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੂਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਆਖਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ "ਚਮੜੀ ਜਾਏ ਪਰ ਦਮੜੀ ਨਾ ਜੇ ਜਾਏ "
>>>Download mp3<<<
ਪੜੇ ਮੂੜ ਯਾ ਕੋ ਧਨੰ ਧਾਮ ਬਾਢੇ ॥
ਸੁਨੈ ਸੂਮ ਸੋਫੀ ਲਰੈ ਜੁਧ ਗਾਢੈ ॥
ਜਗੈ ਰੈਣਿ ਜੋਗੀ ਜਪੈ ਜਾਪ ਯਾ ਕੋ ॥
ਧਰੈ ਪਰਮ ਜੋਗੰ ਲਹੈ ਸਿਧਤਾ ਕੋ ॥੪॥੨੬੦॥
ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ੨ ਅ. ੮ -੨੬੦ - ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
ਸੂਮਹਿ ਧਨੁ ਰਾਖਨ ਕਉ ਦੀਆ ਮੁਗਧੁ ਕਹੈ ਧਨੁ ਮੇਰਾ ॥
ਆਸਾ (ਭ. ਕਬੀਰ) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਅੰਗ ੪੭੯
>>>Download mp3<<<
ਪੜੇ ਮੂੜ ਯਾ ਕੋ ਧਨੰ ਧਾਮ ਬਾਢੇ ॥
ਸੁਨੈ ਸੂਮ ਸੋਫੀ ਲਰੈ ਜੁਧ ਗਾਢੈ ॥
ਜਗੈ ਰੈਣਿ ਜੋਗੀ ਜਪੈ ਜਾਪ ਯਾ ਕੋ ॥
ਧਰੈ ਪਰਮ ਜੋਗੰ ਲਹੈ ਸਿਧਤਾ ਕੋ ॥੪॥੨੬੦॥
ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ੨ ਅ. ੮ -੨੬੦ - ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
ਸੂਮਹਿ ਧਨੁ ਰਾਖਨ ਕਉ ਦੀਆ ਮੁਗਧੁ ਕਹੈ ਧਨੁ ਮੇਰਾ ॥
ਆਸਾ (ਭ. ਕਬੀਰ) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਅੰਗ ੪੭੯
Wednesday, March 28, 2012
Subscribe to:
Posts (Atom)